Sandesh Digital Explainer : SoU નજીક ગરુડેશ્વરમાં હાઈપ્રોફાઈલ અધિકારીઓના આલીશાન બંગલા પર કેમ ચાલ્યું સરકારી બુલડોઝર? જાણો ઇનસાઇડ સ્ટોરી

નર્મદા જિલ્લાના વૈશ્વિક પ્રવાસી ધામ સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી (SoU) નજીક આવેલા ગરુડેશ્વર વિસ્તારમાં તાજેતરમાં બનેલી એક ઘટનાએ સમગ્ર ગુજરાતના રાજકીય અને વહીવટી આલમમાં પ્રચંડ ભૂકંપ લાવી દીધો છે. જે અધિકારીઓ આખી જિંદગી કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવાની અને સામાન્ય જનતા પાસે નિયમોનું પાલન કરાવવાની વાતો કરતા હતા, આજે એ જ ઉચ્ચ સ્તરના નિવૃત્ત અને ચાલુ ફરજના અધિકારીઓના કરોડો રૂપિયાના આલીશાન બંગલા સરકારના પીળા બુલડોઝરે ગણતરીના કલાકોમાં જમીનદોસ્ત કરી દીધા છે.

હાઈપ્રોફાઈલ ડિમોલિશન પાછળ શું આખું કૌભાંડ હતું

કાયદાના રક્ષકો જ જ્યારે સત્તા અને હોદ્દાનો દુરુપયોગ કરીને ભક્ષક બને, ત્યારે કાયદો પોતાનું કામ કેવી રીતે કરે છે તેનો આ એક જ્વલંત અને સીમાચિહ્નરૂપ દાખલો છે. વહીવટી તંત્ર દ્વારા આકરી કાર્યવાહી કરીને ૫ આલીશાન મકાનો તોડી પાડવામાં આવ્યા છે અને જમીનનો કબ્જો પરત મેળવીને તેને 'શ્રી સરકાર' જાહેર કરવામાં આવી છે. આ હાઈપ્રોફાઈલ ડિમોલિશન પાછળ શું આખું કૌભાંડ હતું, કયા નિયમો તૂટ્યા અને કયા મોટા માથાઓ આમાં સંડોવાયેલા છે, તે તમામ બાબતો આપણે આ એક્સપ્લેનરમાં વિગતવાર સમજીશું.

વર્ષ 2029ની એ 'મહેરબાની'

આ સમગ્ર કૌભાંડના મૂળ વર્ષ 2019ના સમયગાળામાં રોપાયા હતા. તે સમયે સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી પ્રોજેક્ટ ખૂબ જ ઝડપથી પ્રવાસન નકશા પર ઉભરી રહ્યો હતો અને તેની આસપાસની જમીનોના ભાવો આસમાને આંબી રહ્યા હતા. પ્રવાસીઓની ભારે ભીડને કારણે આ સમગ્ર પટ્ટો કમાણીનું મુખ્ય કેન્દ્ર બનવા જઈ રહ્યો હતો. આ જ ગોલ્ડન પિરિયડ દરમિયાન, નર્મદા જિલ્લાના તત્કાલીન જિલ્લા કલેક્ટર આર.એસ. નિનામા દ્વારા સચિવાલય સ્તરના અને કલેક્ટર કચેરીના મામલતદાર સ્તરના કુલ 13 જેટલા ઉચ્ચ સરકારી અધિકારીઓને રહેણાંક હેતુ માટે ગરુડેશ્વરમાં સરકારી પ્લોટની ફાળવણી અત્યંત સસ્તા અને રાહત દરે કરવામાં આવી હતી. આ જમીન ફાળવણી પાછળનો સત્તાવાર હેતુ એવો દર્શાવવામાં આવ્યો હતો કે નિવૃત્તિ પછી અથવા ફરજ દરમિયાન અધિકારીઓ પોતાના રહેણાંક માટે આ પ્લોટનો ઉપયોગ કરી શકે અને શાંત વાતાવરણમાં રહી શકે.

સરકારની કડક શરતો અને નિયમોના લીરેલીરા

જ્યારે કોઈ પણ સરકારી પ્લોટ કોઈ વ્યક્તિ કે અધિકારીને ફાળવવામાં આવે છે, ત્યારે તેની સાથે કેટલીક કડક કાનૂની શરતો અને નિયમો જોડાયેલા હોય છે. આ કેસમાં પણ સરકારે જમીન આપતી વખતે અત્યંત સ્પષ્ટ અને કડક શરતો મૂકી હતી:

અંગત ઉપયોગની શરત: આ પ્લોટ ફક્ત અને ફક્ત અધિકારીઓના પોતાના અંગત રહેણાંકના હેતુ માટે જ વાપરી શકાશે.

નો-કમર્શિયલ ક્લોઝ: તેઓ આ મકાન કે જમીન કોઈ પણ ત્રીજી વ્યક્તિને વેચી શકશે નહીં, ટ્રાન્સફર કરી શકશે નહીં, કે વ્યાપારી (કોમર્શિયલ) હેતુ માટે ભાડે આપી શકશે નહીં.

બાંધકામ સમયમર્યાદા: પ્લોટ ફાળવણીના નિયત સમયમર્યાદામાં ટાઉન પ્લાનિંગ અને સ્થાનિક મંજૂરીઓ સાથે રહેણાંક મકાનનું બાંધકામ પૂર્ણ કરવાનું રહેશે.

લાંબા સમય સુધી કોઈ કાયદેસર બાંધકામ કર્યું નહીં

પરંતુ સત્તાના નશામાં ચૂર આ ઉચ્ચ અધિકારીઓએ સરકારની આ તમામ કડક શરતોના સરેઆમ લીરેલીરા ઉડાડી દીધા. અધિકારીઓએ આ પ્લોટ મેળવ્યા પછી લાંબા સમય સુધી કોઈ કાયદેસર બાંધકામ કર્યું નહીં, જે પ્રથમ શરતભંગ હતો. ત્યારબાદ, જ્યારે બાંધકામ શરૂ થયું ત્યારે ટાઉન પ્લાનિંગના નિયમો અને સ્થાનિક ગ્રામ પંચાયતની મંજૂરીઓને નેવે મૂકી દેવામાં આવી. પ્રાથમિક તપાસમાં એવું પણ બહાર આવ્યું કે ગરુડેશ્વર ગ્રામ પંચાયત તરફથી ખોટી રીતે રજા ચિઠ્ઠીઓ (બાંધકામ મંજૂરી) મેળવવામાં આવી હતી.કોમર્શિયલ ઉપયોગ થતો હોવાનો આરોપ

આ શરત ભંગની ચરમસીમા ત્યારે આવી જ્યારે અધિકારીઓએ કરોડો રૂપિયા ખર્ચીને આ સરકારી જમીન પર આલીશાન પાકા બંગલા તાણી બાંધ્યા અને તેને પોતાના રહેણાંક તરીકે વાપરવાના બદલે કોમર્શિયલ ઉપયોગ કરવા લાગ્યા હોવાનું પ્રાથમિક તપાસમાં બહાર આવ્યું હતું કૌભાંડ કેવી રીતે સપાટી પર આવ્યું? 

સરકારી નિયમોનું આ ખુલ્લું ઉલ્લંઘન લાંબો સમય છૂપાયેલું રહી શક્યું નહીં. તત્કાલીન મામલતદાર સાયબર પી.કે. જોષી દ્વારા ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી. આ કૌભાંડને સંપૂર્ણપણે ખુલ્લું પાડવા માટે રાઈટ ટુ ઈન્ફોર્મેશન એટલે કે માહિતી અધિકારના કાયદાનો બ્રહ્માસ્ત્ર તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો. આરટીઆઈ અંતર્ગત માંગવામાં આવેલી માહિતીમાં ચોંકાવનારા દસ્તાવેજો અને પુરાવા હાથ લાગ્યા, જેમાં સ્પષ્ટ સાબિત થતું હતું કે અધિકારીઓએ સત્તાનો દુરુપયોગ કરીને ખુલ્લેઆમ શરતભંગ કર્યો છે.

આખરે બુલડોઝર એક્શન

આ ગંભીર ફરિયાદો અને આરટીઆઈ અંતર્ગત મળેલા પુરાવાઓની ઝીણવટભરી તપાસ કરાઇ હતી.જેમાં અધિકારીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલો શરતભંગ સાચો સાબિત થયો. આખરે જિલ્લા કલેક્ટરે અત્યંત કડક વલણ અપનાવતા તમામ વિવાદાસ્પદ પ્લોટની ફાળવણી રદ કરવાનો અને કરોડો રૂપિયાની કિંમતની આ જમીનનો કબ્જો પરત લઈને તેને 'શ્રી સરકાર' (સરકાર હસ્તક ખાલસા) કરવાનો ઐતિહાસિક અને સીમાચિહ્નરૂપ હુકમ કર્યો.

બે દિવસ સુધી ભારે પોલીસ બંદોબસ્ત સાથે ડિમોલિશનની કામગીરી

આદેશ બાદ તંત્ર તરત જ એક્શન મોડમાં આવ્યું અને સતત બે દિવસ સુધી ભારે પોલીસ બંદોબસ્ત સાથે ડિમોલિશનની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી. કુલ 13 પ્લોટમાંથી 6 પ્લોટ તો સરકારે પહેલા જ હસ્તગત કરી લીધા હતા કારણ કે ત્યાં શરત મુજબ સમયસર બાંધકામ થયું નહોતું. બાકી રહેલા 7 પ્લોટ પર આલીશાન બંગલા બનેલા હતા. જેમાંથી 2 અધિકારીઓ કાનૂની છટકબારીનો ઉપયોગ કરીને કોર્ટમાંથી 'સ્ટે ઓર્ડર' લાવવામાં સફળ રહ્યા હતા, જેથી તેમના મકાનો પર હાલ પૂરતી કાર્યવાહી અટકાવી દેવામાં આવી છે. પરંતુ સ્ટે સિવાયના બાકીના 5 બંગલાઓ પર પ્રશાસને બુલડોઝર ફેરવીને તેને જમીનદોસ્ત કરી દીધા છે. સમગ્ર પ્રક્રિયા અત્યંત શાંતિપૂર્ણ માહોલમાં સંપન્ન થઈ હતી અને અધિકારીઓ દ્વારા કોઈ સક્રિય વિરોધ જોવા મળ્યો નહોતો, તેઓ પણ સરકારના આકરા વલણને જોઈ સહકારમાં આવ્યા હતા.કૌભાંડમાં સામેલ હાઈપ્રોફાઈલ અધિકારીઓની યાદી

આ કૌભાંડમાં ગુજરાત સરકારના અનેક નિવૃત્ત અને ચાલુ ફરજના ઉચ્ચ કક્ષાના વહીવટી અધિકારીઓ સામેલ છે, જેમના નામ નીચે મુજબ સપાટી પર આવ્યા છે:

એચ. કે. વ્યાસ: એડિશનલ કલેક્ટર (નિવૃત) [કોર્ટમાંથી સ્ટે લાવેલ હોવાની વિગત]

એસ. એન. સોની: મામલતદાર ડિઝાસ્ટર (નિવૃત)

આર. આર. ભાભોર: જિલ્લા આયોજન અધિકારી (ગોધરા)

બી. ડી. બારિયા: નાયબ નિયામક, પ્રાથમિક શિક્ષણ

એન. યુ. પઠાણ: એડિશનલ કલેક્ટર, સ્પીપા (SPIPA) વડોદરા

આર. વી. બારિયા: મામલતદાર (નિવૃત) [કોર્ટમાંથી સ્ટે લાવેલ છે]
રાજકીય વળાંક: સાંસદ અધિકારીઓની પડખે, ઉઠાવ્યા સવાલો

આ હાઈપ્રોફાઈલ ડિમોલિશનની કામગીરી વચ્ચે સ્થાનિક સાંસદ મનસુખ વસાવાએ આ નિવૃત્ત અને ચાલુ અધિકારીઓની પડખે આવતા કેસમાં નવો રાજકીય વળાંક આવ્યો છે. સાંસદે પ્રશાસનની આકરી કાર્યવાહી સામે સવાલ ઉઠાવતા મીડિયા સમક્ષ જણાવ્યું હતું કે, "આ અધિકારીઓએ સરકારમાં વર્ષો સુધી વફાદારીપૂર્વક ફરજ બજાવી છે અને પોતાની જિંદગીભરની કમાણી તથા લોન લઈને આ મકાનો બનાવ્યા હતા. જો તેમનાથી કોઈ નિયમ વિરુદ્ધ કામ થયું હતું કે શરતભંગ થયો હતો, તો તંત્ર દ્વારા મકાન તોડવાના બદલે તેમની પાસેથી કોઈ મોટો આર્થિક દંડ વસૂલવો જોઈતો હતો. ગરીબો અને મધ્યમ વર્ગના મકાનો પર રાતોરાત બુલડોઝર ફેરવી દેવાની આ પ્રથા બિલકુલ ખોટી છે."60 કરોડના ખર્ચે ગેરકાયદેસર રીતે માટી પુરાણ કરવામાં આવ્યું હોવાનો આરોપ

સાંસદે આ સાથે જ એક મોટો ગંભીર આક્ષેપ પણ કર્યો હતો કે, "એક તરફ નિયમ ભંગના નામે અધિકારીઓના મકાનો તોડી પડાય છે, તો બીજી તરફ ગરુડેશ્વર વિસ્તારમાં જ એક મોટી 5 સ્ટાર હોટેલના નિર્માણ માટે રૂ. 60 કરોડના ખર્ચે ગેરકાયદેસર રીતે માટી પુરાણ કરવામાં આવ્યું છે. આ હોટેલ પાસે કોઈ કાયદેસર બાંધકામની પરમિશન નથી, છતાં ત્યાં મોટી મોટી આલીશાન બિલ્ડિંગો ઉભી થઈ ગઈ છે. ઘણી હોટેલોને માત્ર કાચા બાંધકામની મંજૂરી હોવા છતાં પાકા કોમર્શિયલ બાંધકામો ધમધમી રહ્યા છે. તંત્રમાં તાકાત હોય તો તેની સામે કેમ કાર્યવાહી નથી થતી? તેની પણ તટસ્થ તપાસ થવી જોઈએ અને સમાન કાયદો લાગુ થવો જોઈએ."કમર્શિયલ માફિયાઓ સામે કાર્યવાહી ક્યારે થશે

જો કે સાંસદ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા સવાલો પણ એટલા જ પ્રસ્તુત અને વિચારવા લાયક છે. જો પ્રશાસન સરકારી શરત ભંગના નામે પોતાના જ પૂર્વ વહીવટી પદાધિકારીઓ સામે આટલું કડક બની શકતું હોય, તો સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી (SoU)ની આસપાસ ખડકાઈ ગયેલા મોટા કોમર્શિયલ માફિયાઓ, મોટા બિલ્ડરો અને પરમિશન વગર ચાલતી ગેરકાયદે ફાઈવ સ્ટાર હોટેલો સામે પણ આવી જ નીડરતા પૂર્વકની બુલડોઝર કાર્યવાહી થવી જોઈએ. કાયદાનો અમલ પક્ષપાત વગર અને સમાન રીતે થાય તો જ જનતાનો તંત્ર પરનો ભરોસો કાયમ રહે છે. 

આ પણ વાંચો-----    Sandesh Digital Explainer : ચોમાસું આખરે ક્યાં જઈને અટકી ગયું? ગુજરાત માટે આગામી 24 કલાક કેમ અત્યંત રોમાંચક છે, જાણો અસલી રહસ્ય