Sandesh Indepth : દારૂમુક્ત ગુજરાતનો ફ્લોપ શો: કરોડોનો દારૂ, નકલી ફેક્ટરીઓ અને 'ખાખી'ની ખામોશી

ગાંધીના ગુજરાતમાં દારૂબંધીનો કાયદો માત્ર કાગળ પર અમલી હોય તેમ લાગી રહ્યું છે. રાજ્યમાં કાયદાકીય રીતે દારૂબંધી હોવા છતાં દર વર્ષે કરોડો રૂપિયાનો દારૂ ઘૂસાડવામાં આવે છે. તાજેતરના આંકડાઓ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ગુજરાતમાં દારૂની હેરાફેરી એક સંગઠિત અને વિશાળ ઉદ્યોગ બની ચૂક્યો છે. વર્ષ 2024માં જ ગુજરાત પોલીસે આશરે 82 લાખ IMFL (ભારતમાં બનેલા વિદેશી પ્રકારના દારૂ) બોટલો જપ્ત કરી હતી, જેની અંદાજિત કિંમત 144 કરોડ રૂપિયા હતી. આ આંકડો માત્ર પકડાયેલા મુદ્દામાલનો છે, જે દર્શાવે છે કે વાસ્તવિકતામાં દારૂનું દૂષણ કેટલું ઊંડું ઉતરી ગયું છે.

અમદાવાદ અને સરહદી વિસ્તારોમાં દારૂનું મોટું નેટવર્ક

ગુજરાતના આર્થિક પાટનગર અમદાવાદમાં જ વર્ષ 2025 દરમિયાન 11.85 કરોડનો વિદેશી દારૂ અને 1.77 કરોડનો દેશી દારૂ ઝડપાયો હતો, એટલે કે એક જ શહેરમાંથી 13.62 કરોડનો દારૂ પકડાયો. રાજ્યની સરહદો પરની સ્થિતિ પણ વધુ ચિંતાજનક છે. રાજસ્થાન અને મધ્યપ્રદેશ તરફની બોર્ડર ચેકપોસ્ટ પરથી છેલ્લા બે વર્ષમાં 10.49 લાખથી વધુ IMFL બોટલ અને 1.59 લાખથી વધુ બીયરની બોટલ જપ્ત કરવામાં આવી, જેની કિંમત 42 કરોડથી વધુ થાય છે. આ કાર્યવાહીમાં 1,018 આરોપીઓની ધરપકડ થઈ જ્યારે 141 આરોપીઓ ફરાર છે. દારૂ ઘૂસાડવા માટે ઉત્તર, મધ્ય અને દક્ષિણ ગુજરાતની સરહદો ઉપરાંત હવે ગીર સોમનાથ જેવા વિસ્તારોમાં દમણથી દરિયાઈ માર્ગે બોટ દ્વારા હેરાફેરી કરવાનો ટ્રેન્ડ પણ સામે આવ્યો છે.

તાજેતરના વર્ષોમાં પકડાયેલ મુખ્ય જથ્થો (2025-2026)

વર્ષ 2025 અને 2026 દરમિયાન ગુજરાતના જુદા જુદા જિલ્લાઓમાંથી કરોડો રૂપિયાનો દારૂ ઝડપાયો છે, જે દર્શાવે છે કે રાજ્યમાં દારૂની ઘૂસણખોરી કેટલી વ્યાપક છે. જુલાઈ 2026માં મહીસાગર ખાતેથી પોલીસે 1.86 કરોડની કિંમત ધરાવતી 41,600 દારૂની બોટલો જપ્ત કરી હતી, જેમાં 7 આરોપીઓ ઝડપાયા હતા જ્યારે 16 આરોપીઓ ફરાર થઈ ગયા હતા. વર્ષ 2026માં જ સ્ટેટ મોનિટરિંગ સેલ (SMC) દ્વારા રાજકોટના ભારુડી ગામ નજીકથી 1.51 કરોડથી વધુની કિંમતનો 41,580 બોટલ દારૂનો જથ્થો પકડી પાડવામાં આવ્યો હતો. આ સિવાય, વડોદરામાં પ્રોહિબિશન એન્ડ ક્રાઇમ બ્રાન્ચ (PCB) દ્વારા 34.87 લાખથી વધુની કિંમતના 9,000 દારૂના ટીન જપ્ત કરાયા હતા. ઓગસ્ટ 2026માં SMC એ બનાસકાંઠામાંથી 1.05 કરોડથી વધુનો વિદેશી દારૂ ઝડપી પાડ્યો હતો, જ્યારે 15 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ અમદાવાદ ગ્રામ્ય પોલીસે એક ટ્રકમાંથી ₹26.81 લાખની કિંમતની 7,164 બોટલો કબ્જે કરી હતી.

ગુજરાતમાં જ ધમધમતી નકલી દારૂની "મિની ફેક્ટરીઓ"

રાજ્ય બહારથી આવતા દારૂ ઉપરાંત હવે સ્થાનિક સ્તરે જ નકલી દારૂ બનાવવાનું ભયાનક નેટવર્ક સામે આવ્યું છે. સપ્ટેમ્બર 2025માં અમદાવાદના સરખેજ વિસ્તારમાંથી નકલી વિદેશી દારૂ બનાવતી મિની ફેક્ટરી પકડાઈ હતી. ત્યારબાદ ઓગસ્ટ 2026માં અમદાવાદમાં જ PCBએ ફરી એકવાર નકલી પ્રીમિયમ દારૂની ફેક્ટરીનો પર્દાફાશ કર્યો હતો, જ્યાંથી 227 સીલબંધ IMFL બોટલો, ખાલી બ્રાન્ડેડ બોટલો, નકલી સ્ટીકર, કેપ, સ્પિરિટ, ફ્લેવરિંગ કેમિકલ સહિત 1.56 લાખનો મુદ્દામાલ જપ્ત કરીને 4 આરોપીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત જૂન 2026માં કચ્છના અંજાર તાલુકાના સતાપર ગામેથી પણ 8.79 લાખથી વધુનો મુદ્દામાલ અને હજારો બોટલો સાથે નકલી દારૂ બનાવવાનું કારખાનું ઝડપાયું હતું, જેમાં 2 આરોપીઓ પકડાયા હતા અને 2 ફરાર થયા હતા.

સ્પિરિટ, કેમિકલ, ખાલી બ્રાન્ડેડ બોટલ, બોગસ સ્ટીકર મળ્યા હતા

દારૂની હેરાફેરી ઉપરાંત હવે ગુજરાતમાં જ નકલી દારૂ બનાવવાનું જોખમી નેટવર્ક ફાટી નીકળ્યું છે. સપ્ટેમ્બર 2025માં સરખેજ (અમદાવાદ) અને ત્યારબાદ ઓગસ્ટ 2026માં અમદાવાદમાં PCBએ નકલી પ્રીમિયમ દારૂની ફેક્ટરી ઝડપી પાડી હતી, જ્યાંથી સ્પિરિટ, કેમિકલ, ખાલી બ્રાન્ડેડ બોટલ, બોગસ સ્ટીકર અને 227 સીલબંધ બોટલો મળી આવી હતી. આવી જ રીતે જૂન 2026માં કચ્છના અંજારના સતાપર ગામેથી ₹8.79 લાખનો મુદ્દામાલ અને નકલી દારૂ બનાવવાની સામગ્રી સાથે ફેક્ટરી પકડાઈ હતી. આ ઝેરી અને નકલી દારૂ લોકોના સ્વાસ્થ્ય અને જિંદગી સામે મોટો ખતરો ઊભો કરે છે.પોલીસ અને બુટલેગરોની અસામાજિક યુતિ (ગઠબંધન)

સૌથી ગંભીર અને શરમજનક બાબત એ છે કે દારૂબંધીનો અમલ કરાવવાની જેમના શિરે જવાબદારી છે, તે જ પોલીસકર્મીઓ બુટલેગરો સાથે હપ્તાખોરી અને હેરાફેરીમાં સંકળાયેલા મળી આવ્યા છે.

દાહોદ (ચાકલિયા): દારૂની હેરાફેરીમાં સંડોવણી ખુલ્લી પડતાં હેડ કોન્સ્ટેબલ અર્જુન ભુરિયા, મોહન તાવિયાડ અને પ્રકાશ હાથીલાને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા.

વડોદરા (જરોદ કાંડ): ઓગસ્ટ 2025માં ઝડપાયેલા 39.65 લાખના દારૂના જથ્થામાંથી માલખાનામાં રાખેલા દારૂની પેટીઓ પોલીસકર્મીઓએ જ બુટલેગરોને વેચી મારવાના આક્ષેપ સામે આવ્યા.

વહીવટી તંત્ર અને સિસ્ટમ સામે ઉઠતા તીખા સવાલો

24 કલાક ચેકપોસ્ટ પર સઘન ચેકિંગનો દાવો હોવા છતાં વિશાળ ટ્રકો, કન્ટેનરો અને ટેન્કરો દારૂ ભરીને રાજ્યમાં કેવી રીતે પ્રવેશ કરે છે? દારૂ પકડાય ત્યારે માત્ર નાના કર્મચારીઓ (કોન્સ્ટેબલ) સામે જ કેમ કાર્યવાહી થાય છે? શું ઉચ્ચ અધિકારીઓ (SP કે રેન્જ IG) ની કોઈ નૈતિક કે વહીવટી જવાબદારી બનતી નથી? જપ્ત કરાયેલો દારૂ માલખાનામાંથી જ જો બુટલેગરો સુધી પહોંચતો હોય તો પોલીસની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર કોનો કાબૂ છે?દારુબંધીના અમલીકરણમાં પોલીસ સદંતર નિષ્ફળ

આ તમામ આંકડા અને ઘટનાઓ સાબિત કરે છે કે ગુજરાતમાં દારૂબંધી કાયદાની નિષ્ફળતા નથી, પરંતુ તેના અમલીકરણમાં રહેલા ભ્રષ્ટાચાર અને પોલીસ-બુટલેગરની મિલીભગતનું પરિણામ છે. જો સત્તાવાળાઓ દ્વારા કડક હાથે પગલાં લેવામાં નહીં આવે તો દારૂનું આ દૂષણ રાજ્યના સામાજિક તાણાવાણાને વધુ છીન્નભિન્ન કરી નાખશે. 

આ પણ વાંચો :   Bhavnagar : નકલી દારૂનો કાળો કેર: લઠ્ઠાકાંડમાં 7ના મોત, MP ના 'ડોક્ટરે' ઘડ્યો હતો કાળો ખેલ, 21 સામે ગુનો